Кажне тукымын — шке кумирже. Мутат уке, кызытсе самырык айдемынат тудо уло, но Владимир Высоцкийын усталыкше ондаксе семынак пагытлан келшыше. «Высоцкий: пӱрымаш да усталык паша» сем да поэзий уна пӧлемыште вашлиймашыш 9 номеран школын 11 классыште тунемшышт лийыныт.

Кӧ тудо тугай – Владимир Высоцкий? Эн ондакше кӧ лийын: Актер? Поэт? Мурызо? Каласаш неле… Икте раш: тудо кугу мастар лийын. Тудын модмо спектакльыш билетым налаш неле лийын, ятыр фильмым Высоцкийын модмо рольжылан верчынак онченыт. А тудын мурымо мурыжо-влак кумдан чапланеныт — нуным паленыт, магнитофон кассетыш возеныт да элнан чыла луклаштыже муреныт. 

2004 ий 1 сентябрьыште Йӱдвел Осетийысе Беслан олаште террорист-влак школым авырен налыныт. Боевик-влакын кидыштышт, Шамиль Басаевын шӱдымыж почеш, 1200 утла еҥ лийын, утларакшым йоча ден ӱдырамаш-влак. Кум кече да  йӱд тушман-влак нуным вӱд да кочкыш деч посна кученыт. 3 сентябрьыште спецназ штурмым тӱҥалын, тидын годым  330 еҥ утла колен, нунын коклаште — 186 йоча, 740 наре еҥ сусырген…

 Книгагудышто поро йӱлаш пурышо  «Пагален ӱжына але Ӧрдыжъеҥлан пураш лиеш!» виш омса кече эртен. Йоча-влак сылнымут герой-влак дене вашлийыныт, модыныт, туштым туштеныт, ребусым решатленыт, мастер-класслаште лийыныт, икманаш, жапым веселан эртареныт! Но тыгодымак кӱлешан темымат тарватеныт: Йошкар-Оласе 29-ше номеран школышто да 28-ше номеран лицейыште 2 класслаште  тунемше-влак кузе шкемым туткар деч аралыме правил-шамыч нерген пален налыныт. Нуно «Тый шкет кодынат гын» лӱман модышыш ушненыт. А теве «Йомакын юзо тӱняже» мультимедийный викторина йӧратыме произведений-влакын геройыштым шарналташ полшен. Ты школласе 10 класслаште тунемше-влак «Князь-воин, не знавший поражения» урок ден  «Александр Невский» кином онченыт. Тиде кечын книгагудыш толшо чыла лудшылан экскурсий лийын. кумылан-влак библиотека дене лишкырак палыме лийын кертыныт. Адакше мемнан деке яра возалташ йӧн лийын. Тыгак фотозона пашам ыштен.

  Пайрем кече оҥайын да веселан эртен!

Огыда ӱшане? Тугеже книгагудыш толза!

Шукырак фото ⇓

А те иктаж-гана шоналтенда мо, молан тунемме ий лачак 1 сентябрьыште тӱҥалеш? Тиде йодышлан ме вашешташ тыршышна. Айста пырля историйым шергалына!

Кажне калыкын тӱвыра поянлыкше пеш кугу. Калык йомак, преданий да легенде-влак нунын коклаште посна верым налыт. Лач нунын гоч ме калыкын шкешотан улмыжым пален налына.

А те марий йомак ден легенде-влакым паледа? Шке вийдам марий калыкын ойпогыж нерген викторине-модышышто терген кертыда. Пашада ушныжо!

 1 сентябрь — Шинчымаш кече. Тудо изижымат-кугужымат вургыжаш таратыше, йыҥгыр дене йоҥгалтше, пеледыш аршаш дене темше, мондалтдыме. Шинчымаш кече гыч чыла тунемше-влаклан у тунемме ий тӱҥалеш. Кажне ийын школ ден ВУЗлаште  линейка-влак эртат.  А икымше классыш кайыше-влаклан тиде кече кок пачаш куанле, вет нуно илышын у йыжыҥжым тӱҥалыт. Чыла тунемше, студент, ава-ача, туныктышо-влакым ме Шинчымаш кече дене саламлена! Тек шинчыашыш корно тӧр, лектышан лиеш!